Neembare vesting

CARROS Magazine – December 2019

Per Mercedes-Benz CLS AMG53 een rondje Hollandse historie

We kunnen kiezen. Na 53 kilometer de bestemming bereiken of de langere route die 136 kilometer bedraagt. In dat laatste geval zijn we genoodzaakt via de Duitse Autobahn te gaan. De hoofdredactie schoof ons een Mercedes-Benz CLS AMG 53 toe dus de keuze is snel gemaakt. 

We zijn onderweg naar Zuidelijk Nederland, om precies te zijn de Zuiderwaterlinie, onderdeel van het Zuiderfrontier. De Zuiderwaterlinie is de oudste, langste en meest gebruikte waterlinie van Nederland. In 1697 ontworpen door Menno baron van Coehoorn, militair strateeg, vestingbouwer en infanterist. Hij moderniseerde en versterkte verschillende vestingsteden die de Republiek moesten beschermen tegen invasies. Zijn idee was om de vestingsteden en linies tot een aangesloten keten te rijgen. Met vlaktes die onderwater konden worden gezet en op strategisch plekken fortificaties en schansen, daarbij gebruikmakend van de hoogteverschillen in het landschap. Het Zuiderfrontier liep grofweg van Sluis tot Nijmegen. Onze route begint in het oude vestingstadje Grave.

Doordat het Zuiderfrontier langs de bovengrens van Brabant liep, werd het de scheidslijn tussen Holland en Noord-Brabant. Brabant was wel onderdeel van de Republiek, maar had geen stemrecht in het inzetten van waterlinie. Dit versterkte de culturele grens van het Zuiderfrontier die tot op de dag van vandaag te herkennen is. De grens van boven en onder de rivieren, van harde en zachte -g, van patat en friet. Toen van protestanten en katholieken, nu van René Froger en Guus Meeuwis. De sporen ervan zijn nog steeds zichtbaar in het landschap. Soms duidelijk, soms moet je nét even wat beter kijken.

STAMHOUDER

De Oostgrens is nauwelijks gepasseerd en het gaspedaal mag, én gaat, eindelijk tegen de vloer. Duizelingwekkend snel, machtig geluid. Vastgezogen op het Teutoonse asfalt, onderwijl vechtend tegen allerlei vooroordelen, stikstofstruggles en moraal mokerslagen. Zie het als het foute vriendje. Je weet dan het in alle opzichten verkeerd is maar mijn god wat is het lekker… Zes cilinders in lijn en drie liter inhoud leveren moeiteloos 435 pk met een maximum koppel van 520 Nm. En uiteraard duurt het feestje veel te kort. Baustelle! Er wordt gewerkt aan de weg. Moeiteloos switchen we naar de Comfort stand. Prettig tot rust komen in de bijna twee ton zware stamhouder der vierdeur coupe’s. Inmiddels de derde generatie, het ideale compromis tussen comfort van Mercedes en de sportiviteit van AMG. Personalisatie van zo ongeveer elk onderdeel is mogelijk, van de kleur van de binnenverlichting tot de manier van stoelmassage.

OPLETTENDE DIENDER

We rijden uitermate comfortabel over de slingerende Maasdijk richting Ravenstein. Net als Grave en Megen bevindt het eeuwen oude stadje zich in het Oostelijke deel van de Vestingstedenroute. Centraal gelegen op de route ligt ’s-Hertogenbosch, een prima tussenstop. De verovering van ‘s-Hertogenbosch door Frederik Hendrik is een nooit geëvenaarde gebeurtenis in de geschiedenis van ons land. De inname betekende hét keerpunt tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De onneembare ‘Moerasdraak’ viel in 1629 in handen van de Staatse troepen. Vanaf dat moment werden de Spanjaarden steeds succesvoller bestreden. Uiteindelijk leidde de oorlog tot de Vrede van Münster. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd als zelfstandige natie erkend. Om ’s-Hertogenbosch in te kunnen nemen legde Frederik Hendrik rond de stad een meer dan veertig kilometer lange aanvalslinie aan. Een aaneenschakeling van dijken en grachten, die werden beschermd door tientallen uitkijkposten, schansen, hoornwerken en redoutes. Een groot deel van die linie is nog altijd in het landschap rond de stad aanwezig. Soms nauwelijks zichtbaar als kleine hoogteverschillen en subtiele lijnen, soms overduidelijk in de vorm van oude dijken en restanten van fortificaties. We laten de grote en drukke stad echter achter ons en duiken het buitengebied in, richting Heusden. De uitgestorven weggetjes en dijken nodigen uit om de AMG in sport+ te hijsen inclusief de hese plofjes uit de uitlaat. Toch is het niet veel later een oplettende diender die ons vermanend toespreekt. We komen er dit keer met een waarschuwing vanaf en mogen onze weg vervolgen. Maar pas nadat er en uitvoerige inspectie van het voertuig is gedaan. We zijn er nog altijd niet uit of dit een professionele daad was of dat de agent in kwestie, die autoliefhebber blijkt te zijn, zich volkomen terecht even liet gaan. Eind jaren zestig van de vorige eeuw is men begonnen met restaureren van de vesting Heusden en inmiddels is de binnenstad beschermd stadsgezicht. Pittoreske straatjes en eeuwenoude panden tonen de rijke historie van een van de eerste Hollandse steden met een stadsmuur. We manoeuvreren de vijf meter lange in hyazithrot metallic gevoerde AMG met opvallend gemak over de gladde kasseitjes van de stad. Op geen enkel moment het besef dat iets teveel druk met de rechtervoet de straat met het grootste gemak wordt verpulverd. De eco modus zorgt immers voor een uiterst gedoseerde motorbehandeling. 

NIET AFLATENDE STRIJD

Als we Heusden achter ons hebben gelaten is ons steeds meer duidelijk dat het landschap in de rondom de linie eeuwen lang getuige is geweest van een niet aflatende strijd. Daar waar het lot van de Nederlanden bevochten werd is nu de rust wedergekeerd. De inundatievlakken zijn deels in takt gebleven en van de omgeving te krijgen is een klim naar de top van Pompejus, een toren annex theaterpodium een absolute aanrader. Via Willemstad en Geertruidenberg zijn we het knusse Bergen op Zoom genaderd. In drie dagen hebben hebben we een kleine 300 kilometer afgelegd. Over oude zeedijken, dwars door voormalige inundatie gebieden en langs eeuwenoude forten en vestingsteden. Het besef dat hier een paar honderd jaar geleden zo intens is gevochten is er al lang niet meer. Evengoed is het bijzonder om te zien hoe de strijd tegen de verschillende vijanden van de Nederlanden schouder aan schouder is gevoerd met de andere grote vijand, het water.

Met dank aan Zuiderwatelinie, Noord Brabant